Moje badania

Arachnofauna Ogrodu Zoobotanicznego w Toruniu

Badania przeprowadzone przeze mnie podczas mojej pracy

w Ogrodzie Zoobotanicznym w Toruniu w latach 2016-2018

 

Wyniki badań znajdują się pod linkiem

Pająki wybranych stanowisk Torunia

 

Pająki (Araneae) wybranych stanowisk Torunia

Spiders (Araneae) of selected sites in Toruń city

Michał Wódecki

ABSTRAKT: Praca przedstawia informacje o występowaniu 64 gatunków pająków zebranych w wybranych stanowiskach Torunia w roku 2011. Dane z województwa kujawsko-pomorskiego o występowaniu pająków są bardzo ograniczone. Dwadzieścia jeden stwierdzonych gatunków jest nowych dla Torunia, a dalszych trzynaście nie zostało dotąd wykazanych z całego województwa kujawsko-pomorskiego. Cztery spośród wykazanych gatunków znajdują się na czerwonej Liście Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce,
z czego dwa: Xysticus luctator oraz Philodromus praedatus nie były dotąd wykazane z Torunia.

 

ABSTRACT: The paper presents information about the occurrence of 64 spider species collected in 2011 in selected sites of Toruń city. The data of spiders species are very restricted for the kujawsko-pomorskie voivodeship. Twenty one species is new to Toruń and further thirteen is new to whole kujawsko-pomorskie voivodeship. Four collected species are included in the Polish Red List of Endangered and Threatened Species in which two Xysticus luctator and Philodromus praedatus have not been disclosed from Toruń.

SŁOWA KLUCZOWE: pająki, Toruń, kujawsko-pomorskie

Wstęp

Rozpoznanie fauny pająków (Araneae) w Polsce jest nierównomiernie. Stopień poznania poszczególnych części kraju związany jest z ograniczaną działalnością niewielu specjalistów, których badania koncentrują się na wybranych, szczególnie cennych przyrodniczo regionach (Staręga 1966). Do najlepiej opracowanych pod względem fauny pająków obszarów należą Dolny Śląsk, Sudety, Wielkopolska, Mazowsze, Tatry, Beskid Zachodni, część Niziny Sandomierskiej, Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej, Podlasia i Wybrzeża (Staręga 1966). Wiele innych krain i regionów Polski została opracowana w stopniu dalece niezadowalającym. To regionów takich zalicza się Kotlina Toruńska oraz znaczna część województwa kujawsko-pomorskiego. Wszelkie dane dotyczące fauny pająków Torunia są najczęściej wynikiem przypadkowych obserwacji (Mikulska i Wąsowska 1963, Wąsowska 1964, Mikulska 1969) lub badań prowadzonych na bardzo ograniczonych obszarach i wykazujących niewiele gatunków (Wąsowska 1966, Staręga 1984). Ze względu na słabe rozpoznanie fauny pająków tej części kraju praca ta ma poszerzyć wiadomości o jej poznaniu. Wydany w roku 1971 „Katalog Fauny Polski” (Prószyński i Staręga 1971) oraz jego uzupełnienie: „Wykaz krytyczny pająków (Aranei) Polski” (Staręga 1983) są obecnie źródłami zdezaktualizowanymi, dlatego w pracy podano również gatunki już wymieniane dla byłego województwa Toruńskiego w celu weryfikacji ich ciągłego występowania.

Metodyka

Zbiory pająków były przeprowadzone w roku 2011 w miesiącach V-IX w wybranych lokalizacjach Torunia. Liczba zbiorów w każdej lokalizacji była różna i wahała się od jednego do kilku. Część okazów została pozyskana przypadkowo z pojedynczych lokalizacji. Zbiór pozyskano wykonując koszenie roślinności czerpakiem entomologicznym oraz otrząsając gałęzie krzewów do czerpaka. Nieliczne osobniki epigeiczne pozyskano metodą wypatrywania i bezpośredniego chwytania. Zebrany materiał zakonserwowano w 75% alkoholu, a następnie oznaczono pod mikroskopem stereoskopowym z wykorzystaniem kluczy Robertsa (1993, 1996) oraz Nentwiga et al. (2013). Jako, że materiał zebrano w ciągu jednego roku dane fenologiczne ograniczają się do podania miesiąca cyframi rzymskimi przy czym p – oznacza pierwszą połowę miesiąca, k – drugą połowę miesiąca, j – osobniki juwenilne. Kolejność prezentacji rodzin (z niewielką modyfikacją) przyjęto za „Katalogiem fauny Polski” (Prószyński i Staręga 1971), a nomenklaturę za „Spider World Catalog v.14.5” (Platnick 2015).

 

Opis stanowisk

Poniżej przedstawiono opisy stanowisk, w których prowadzono zbiór pająków częściej niż jeden raz. Umieszczono również przybliżone współrzędne stanowiska. W przypadku miejsc przypadkowego zbioru okazów przybliżone współrzędne podano w wykazie gatunków.

 

Stanowisko 1 (53°01’53N, 18°33’19E), (UTM CD37)

Stanowisko zlokalizowane w zachodniej części Torunia na obrzeżach lotniska Aeroklubu Pomorskiego. Porośnięte przez ubogie wrzosowisko knotnikowe sąsiadujące z fragmentem murawy kserotermicznej (Fot. 1).

 

Stanowisko 2 (53°01’16N, 18°39’43E), (UTM CD47),

Łąka porośnięta roślinnością ruderalną otoczona zgrupowaniami sosny zwyczajnej i brzozy brodawkowatej wkraczających na murawę w postaci siewek otoczona krzewami lilaka pospolitego (Fot. 2.).

 

Stanowisko 3 (53°01’03N, 18°39’46E), (UTM CD47)

Szuwar trzcinowy z pałką wąskolistną występujący nad starorzeczami Wisły w dzielnicy „Rubinkowo”.

 

Rodzina: DICTYNIDAE

  1. Dictyna arundinacea (Linnaeus, 1758)

Na wrzosie pospolitym na obrzeżach lotniska Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kV-pVII - 2♂, 7♀. Wykazywany w byłym województwie Toruńskim (Staręga 1983). W Kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) Oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

Rodzina: AGELENIDAE

 

  1. Allagelena gracilens C. L. Koch, 1841

Wśród roślinności zielnej na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1) oraz wśród krzewów iglastych w dzielnicy Rubinkowo, pVIII - 2♂, 4♀. Wykazywany w byłym województwie Toruńskim (Staręga 1983), Na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki oraz na powierzchni rekultywowanej na terenie dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984).

 

Rodzina: LYCOSIDAE

  1. Alopecosa trabalis (Clerck, 1757).

W kilkudziesięcioletnim zagajniku sosnowym w dzielnicy Bielany (53°01’16N, 18°34’24E) (UTM CD37), ściółka, pV - 1♀. Gatunek nowy dla Torunia i województwa kujawsko-pomorskiego.

 

  1. Pardosa lugubris (Walckenaer, 1802)

Powierzchnia ziemi wśród roślinności ruderalnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), pVI-pVIII - 5♂, 2♀. Wykazywany w byłym województwie Toruńskim (Staręga 1983). W Kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Pardosa paludicola (Clerck, 1757)

Szuwar nad starorzeczami Wisły w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 3). pVIII - 2♀. Gatunek dotąd nie wykazywany w województwie kujawsko- pomorskim.

 

  1. Trochosa terricola Thorell, 1856

Ściółka leśna w pobliżu stanowiska 2, pVIII - 6♂, 2♀. Wykazywany z dawnych województw: Bydgoskiego, Toruńskiego i Włocławskiego (Staręga 1983). Z Torunia Podawany ze strefy ochronnej dawnych zakładów „Polchem” w odległości ok. 1000 m (Staręga 1984). w Kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Xerolycosa miniata (C. L. Koch, 1834)

Roślinność ruderalna, powierzchnia ziemi, dzielnica Rubinkowo (stanowisko 2), kVI - 1♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) na wielu stanowiskach w obrębie dawnych zakładów „Polchem”. w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

Rodzina: PISUARIDAE

 

  1. Pisaura mirabilis (Clerck, 1757)

Wśród jeżyn i pokrzyw w pobliżu stanowiska 3 oraz na lotnisku aeroklubu pomorskiego (stanowisko 1), licznie, kV-pVIII - - 3♂, 7j. wykazywany z byłych województw: bydgoskiego i włocławskiego (Staręga 1983). Z byłego województwa toruńskiego dotąd nie wykazywany. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

Rodzina: ARANEIDAE

  1. Aculepeira ceropegia (Walckenaer, 1802)

Odławiany wśród roślinności zielnej na suchych stanowiskach na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1 i jego okolice) i w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2) (UTM CD47), pVI - 3♀, pVIII – 1j. Gatunek oficjalnie nie wykazywany z Torunia i województwa kujawsko-pomorskiego.

 

  1. Agalenatea redii (Scopoli, 1763)

Wśród ususzonej roślinności, lotnisko Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), pVI - 2♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) na murawie kserotermicznej w dzielnicy glinki (Staręga 1984).

 

  1. Araneus angulatus Clerck, 1757

Uprawa sosny w pobliżu osiedla „Na skarpie” (53°01’25N, 18°41’28E) (UTM CD47), pVIII - ♀. Gatunek nowy dla Torunia, wykazywany w byłym województwie bydgoskim (Staręga 1983).

 

  1. Araneus diadematus Clerck, 1757

Na sosnach w pobliżu stanowiska 2 i krzewach w dzielnicy Rubinkowo, licznie, pVIII - 6♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) przez Wąsowską (1966) w laskach sosnowo-brzozowych okalających toruń. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Araneus quadratus Clerck, 1757

Wśród roślinności zielnej na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), częsty, pVIII - 1♂, 9♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) przez Wąsowską (1966) w laskach sosnowo-brzozowych okalających Toruń oraz na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Araniella cucurbitina (Clerck, 1757)

Wśród roślinności zielnej w dzielnicy Rubinkowo (pobliże stanowiska 2), pV - 2♀. wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983). W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Araniella displicata (Hentz, 1847)

Na sosnach w dzielnicy Rubinkowo (pobliże stanowiska 2), pVI - 1♀. Gatunek nowy dla Torunia i województwa kujawsko-pomorskiego.

 

  1. Argiope bruennichi (Scopoli, 1772)

Wśród traw w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2) oraz na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), pVI-pVII - 3♂,3♀. Z kujawsko-pomorskiego wykazywany oficjalnie przez Indykiewicza et al.(1995) w okolicach Janikowa i koło Nowego Dworu.

 

  1. Cercidia prominens (Westring, 1851)

Wśród suchej roślinności zielnej w pobliżu stanowiska 2, pVI - 2♀. Gatunek nowy dla torunia.

 

  1. Cyclosa conica (Pallas, 1772)

Wśród krzewów owocowych w zaniedbanym (53°01’12N, 18°39’29E) (UTM CD47), pVIII - 1♀. Gatunek nowy dla Torunia. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Cyclosa oculata (Walckenaer, 1802)

Uprawa sosny w pobliżu osiedla „Na Skarpie”, na jałowcu (53°01’25N, 18°41’28E) (UTM CD47), kVI - 2♂. Gatunek nowy dla Torunia.

 

  1. Neoscona adianta (Walckenaer, 1802)

Wśród roślinności oraz na wrzosie pospolitym na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), a także wśród roślinności w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), kVI-kVIII - 2♂, 5♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) przez Wąsowską (1966) w laskach sosnowo-brzozowych okalających Toruń oraz w centrum dawnych zakładów „Polchem” i na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki (Staręga 1984).

 

  1. Singa hamata (Clerck, 1757)

Wśród roślinności zielnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), pVII-pVIII - 2♀. Wykazywany z okolic Włocławka i Bydgoszczy (Staręga 1983) wykazywany w rezerwacie „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980), z okolic Torunia dotąd nie znany.

 

Rodzina: TETRAGNATHIDAE

  1. Metellina mengei (Blackwall, 1869)

Liczne wśród roślinności zielnej pod drzewami. Obrzeża lotniska Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1) i w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), kV-kVII - 7♀. Wykazywany w byłym województwie Toruńskim (Staręga 1983). W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Metellina segmentata (Clerck, 1757)

Wśród roślinności zielnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), kVII-pIX - 2♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) przez Wąsowską (1966). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Pachygnatha listeri Sundevall, 1830

Wśród mchów w dzielnicy Rubinkowo (okolice stanowiska 2), pVIII - 3♀. Wykazywany w okolicach Bydgoszczy i Włocławka (Staręga 1983). Z okolic Torunia nie znany.

 

  1. Tetragnatha montana (Simon, 1874)

Zarośla pokrzyw i jeżyny (okolice stanowiska 3), kV-pVI - 3♀ W kujawsko-pomorskim znany tylko z okolic Bydgoszczy (Staręga 1983).

 

Rodzina: LINYPHIIDAE

  1. Gongylidium rufipes (Linnaeus, 1758)

Wśród pokrzyw w dzielnicy Rubinkowo (okolice stanowiska 3), kV – 2♀. Z okolic Torunia nieznany. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Linyphia hortensis Sundevall, 1830

Roślinność zielna w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), kV - 1♀. Nie wykazywany z województwa kujawsko-pomorskiego.

 

  1. Linyphia triangularis (Clerck, 1757)

Bardzo licznie wśród roślinności zielnej zarówno na otwartych jak i zadrzewionych przestrzeniach w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2 i jego okolice), kVII-pVIII - 3♂, 6♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983). W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978)

 

  1. Macrargus rufus (Wider, 1834)

W ściółce pod drzewami liściastymi w dzielnicy Rubinkowo (53°01’05N, 18°39’55E) (UTM CD47), pVIII - 1♀. Z okolic Torunia nie wykazywany. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Microlinyphia pusilla (Sundevall, 1830)

Wśród roślinności w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), pVIII - 5♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) na licznych stanowiskach w okolicy dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Neriene clathrata (Sundevall, 1830)

Roślinność zielna w lesie w dzielnicy Rubinkowo (okolice stanowisk 2 i 3), pVIII - 5♂. Wykazywana w okolicach Włocławka (Staręga 1983), Z okolic Torunia nie znany. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

Rodzina: THERIDIIDAE

  1. Enoplognatha latimana Hippa & Oksala, 1982

Wśród jeżyn w dzielnicy Rubinkowo (okolice stanowiska 3), kVI-pVIII - 2♀. W Toruniu nie wykazywany.

 

  1. Enoplognatha ovata (Clerck, 1757)

Wilgotne zarośla, pokrzywy, dzielnica Rubinkowo (okolice stanowisk 2 i 3), kV-pVI - 3♂, 1♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) w centrum dawnych zakładów „Polchem” oraz w strefie ochronnej porośniętej kupkuwką pospolitą (Dactylis glomerata l.). W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

  1. Neottiura bimaculata (Linnaeus, 1767)

Wśród roślinności zielnej (okolice stanowiska 2), pVI- 2♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) w okolicach dawnych zakładów „Polchem” oraz na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Parasteatoda lunata (Clerck, 1757)

Wśród gałęzi krzewów róży na obrzeżach lotniska Aeroklubu Pomorskiego (53°01’46N, 18°33’38E) (UTM CD37), kVI - 1♀. Z Torunia dotąd nie wykazywany.

 

  1. Phylloneta impressa (L. Koch, 1881)

Wśród roślinności zielnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2) oraz na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), licznie, kV-kVI - 6♂, 5♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” w Toruniu (Staręga 1984).. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

Rodzina: MIMETIDAE

  1. Ero aphana (Walckenaer, 1802)

Krzewy lilaka pospolitego w dzielnicy Rubinkowo (53°01’10N, 18°39’43E) (UTM CD47). kV - 2♀. Nie wykazywany dotąd w kujawsko-pomorskim.

 

Rodzina: GNAPHOSIDAE

  1. Haplodrassus silvestris (Blackwall, 1833)

W ściółce pod dębami w dzielnicy Rubinkowo (53°01’15N, 18°39’35E) (UTM CD47), pVIII - ♀. Dotąd nie znany z kujawsko-pomorskiego.

 

Rodzina: CLUBIONIDAE

  1. Clubiona reclusa O. P. Cambridge, 1863

Szuwar w pobliżu stanowiska nr 3, kV - ♀. Dotąd nie znany z kujawsko-pomorskiego.

 

Rodzina: MITURGIDAE

  1. Cheiracanthium erraticum (Walckenaer, 1802). Na podmokłej łące w pobliżu strugi toruńskiej (53°02’00N, 18°40’24E) (UTM CD47), pVI - ♂. Gatunek nowy dla Torunia.

 

Rodzina: THOMISIDAE

  1. Misumena vatia (Clerck, 1757)

Na roślinach w pobliżu stanowiska nr 2, pV-pVII – j. Znany z okolic Bydgoszczy i Włocławka (Staręga 1983), Z Torunia oficjalnie nie wykazywany. W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Ozyptila praticola (C. L. Koch, 1837)

Na przydomowym płocie w osiedlu Wrzosy i (53°02’51N, 18°34’38E) (UTM CD38), kV - ♀. w kujawsko-pomorskim znany jedynie z okolic Włocławka (Staręga 1983). W kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Thomisus onustus Walckenaer, 1805

Na wrzosie zwyczajnym na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kVIII – j. gatunek stwierdzony dotąd w Toruniu przez (Mikulską i Wąsowską 1963) w dzielnicy Glinki na lewym brzegu Wisły. obecne stanowisko jest pierwszym stanowiskiem w Toruniu po prawej stronie Wisły. Gatunek ujęty na Czerwonej Liście Gatunków (Staręga et al. 2002) w kategorii VU – umiarkowanie narażony.

 

  1. Xysticus audax (Schrank, 1803) Na 

Na krzewie bzu lilaka w dzielnicy Rubinkowo (53°01’27N, 18°39’24E) (UTM CD47), pVI - ♀. z Torunia dotąd nie wykazywany.

 

  1. Xysticus cristatus (Clerck, 1757)

Wśród roślinności na stanowisku nr 2, kVIII - ♀ jeden z najpospolitszych pająków w Polsce, wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” w Toruniu (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

46. Xysticus kochi Thorell, 1872

Zagajnik sosnowy, ściółka, dzielnica Rubinkowo (okolice stanowiska nr 2), kV-kVI - ♀. Wykazywany w byłym województwie toruńskim (Staręga 1983) w okolicach jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978) oraz w Toruniu na licznych stanowiskach na terenie dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984).

 

  1. Xysticus luctator L. Koch, 1870

Przesuszona ściółka w pobliżu stanowiska nr 2 (UTM CD47), kVI - ♂ dotąd nie wykazywany w woj. kujawsko-pomorskim. Gatunek stosunkowo rzadki, ujęty na Czerwonej liście gatunków (Staręga et al. 2002) w kategorii vu – umiarkowanie narażony.

 

  1. Xysticus luctuosus (Blackwall, 1836)

Na gałęziach bzu lilaka, dzielnica Rubinkowo (okolice stanowiska nr 2), pVIII - ♀. z Torunia dotąd nie wykazywany. w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Xysticus ninnii Thorell, 1872

Wśród roślinności psammofilnej na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kVI - ♂. według „Wykazu krytycznego pająków (Aranei) Polski” (Staręga 1983), w Polsce wykazany tylko w byłym województwie toruńskim. Wykazany na licznych stanowiskach w okolicy dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984). uznawany jest za gatunek wysokogórski. rzadki ujęty na Czerwonej Liście Gatunków (staręga et al. 2002) w kategorii dd – status słabo rozpoznany.

 

  1. Xysticus striatipes L. Koch, 1870

Wśród roślinności ruderalnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2) oraz wśród roślinności psammofilnej na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kVII-kVIII - ♀, j. wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki oraz na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Xysticus ulmi (Hahn, 1831)

Wśród pokrzyw w osiedlowym lesie w dzielnicy Rubinkowo (okolice szuwaru trzcinowego ze stanowiska nr 3) oraz nad strugą toruńską (53°02’00N, 18°40’24E) (UTM CD47), kVI-pVIII -♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) w centrum dawnych zakładów „Polchem”.

Rodzina: PHILODROMIDAE

  1. Philodromus aureolus (Clerck, 1757)

Na korze sosen w dzielnicy Rubinkowo (w pobliżu stanowiska nr 2), kVII - ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

  1. Philodromus cespitum (Walckenaer, 1802)

Licznie wśród liści niewysokich krzewów w dzielnicy Rubinkowo (pobliże stanowiska nr 2) oraz nad Strugą Toruńską (53°02’00N, 18°40’24E) (UTM CD47), kV-kVI - ♂, ♀. Dotąd z okolic Torunia nie wykazywany.

 

  1. Philodromus collinus C. L. Koch, 1835

Na gałęziach krzewów w dzielnicy Rubinkowo (pobliże stanowiska nr 2), kVI - ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) Na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” oraz w odległości 1000 m od zakładów (Staręga 1984).

 

  1. Philodromus dispar Walckenaer, 1826

Na liściach lilaka pospolitego na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (53°01’28N, 18°33’22E) (UTM CD37), kVI - ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

  1. Philodromus praedatus O. P.-Cambridge, 1871

Pod dębami w dzielnicy Rubinkowo (53°01’15N, 18°39’35E) (UTM CD47), pVI-kVI - ♀. Gatunek ujęty na Czerwonej Liście Gatunków (Staręga et al. 2002) Posiadający kategorię DD - status słabo rozpoznany. Z Torunia dotąd nie wykazany.

 

  1. Tibellus oblongus (Walckenaer, 1802)

Licznie wśród roślinności w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2) i na lotnisku Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kV-pVIII – ♂, ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) na licznych stanowiskach w okolicy dawnych zakładów „Polchem” i na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki (Staręga 1984). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

Rodzina: SALTICIDAE

 

  1. Ballus chalybeius (Walckenaer, 1802)

Wśród opadłych liści i mchu w dzielnicy Rubinkowo (53°01’15N, 18°39’35E) (UTM CD47), pV - ♂. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980) oraz jez. Sosno koło Brodnicy (Staręga 1978).

 

  1. Evarcha arcuata (Clerck, 1757)

Licznie na otwartych, zarośniętych przestrzeniach lotniska Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1) oraz w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), kV-pVIII - ♂, ♀. Do tej pory w kujawsko-pomorskim wykazywany z okolic Włocławka (Staręga 1983). w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Evarcha falcata (Clerck, 1757)

Licznie na otwartych przestrzeniach w dzielnicy Rubinkowo (okolice stanowiska nr 2), kVI-kVIII - ♂, ♀. Wykazywany w okolicach Bydgoszczy i Włocławka (Staręga 1983), z okolic Torunia nie znany. w kujawsko-pomorskim znany również z rezerwatu „Kulin” we Włocławku (Jędryczkowski i Staręga 1980).

 

  1. Heliophanus flavipes (Hahn, 1832)

Licznie otwarte przestrzenie lotnisko Aeroklubu Pomorskiego (stanowisko 1), kVI - ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) na murawie kserotermicznej w dzielnicy glinki oraz na powierzchni rekultywowanej na powierzchni dawnych zakładów „Polchem” (Staręga 1984).

 

  1. Phlegra fasciata (Hahn, 1826)

Wśród skąpej, suchej roślinności na lotnisku aeroklubu pomorskiego (stanowisko 1), kVI - ♀. Wykazywany w dawnym woj. toruńskim (Staręga 1983) w odległości około 1000 m od dawnych zakładów „Polchem” oraz na murawie kserotermicznej w dzielnicy Glinki (Staręga 1984).

 

  1. Pseudeuophrys erratica (Walckenaer, 1826)

Wśród roślinności ruderalnej w dzielnicy Rubinkowo (stanowisko 2), pVI -♂ nie wykazywany z Kujawsko – pomorskiego.

 

  1. Salticus scenicus (Clerck, 1757) 

Na silnie ogrzewanej przez słońce ścianie budynku na osiedlu Gagarina (53°01’12N, 18°33’34E) (UTM CD37), pVIII - ♀. Dotąd w Kujawsko-pomorskim wykazywany jedynie z okolic Włocławka (Staręga 1983).

 

 

Podziękowania

 

Autor składa szczególne podziękowania Pani dr Izabeli Hajdamowicz z Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach za weryfikację oznaczonych okazów.

 

STRESZCZENIE: W porównaniu do wielu innych fragmentów kraju fauna pająków w województwie kujawsko-pomorskim jest słabo poznana. Praca ta przedstawia gatunki, które schwytano w obrębie miasta Torunia w 2011 roku na kilku wybranych stanowiskach. Przedstawia również gatunki, które, pomimo wcześniejszego stwierdzenia w Toruniu obecność nie była potwierdzana od kilkudziesięciu lat. Wykazano cztery gatunki z Polskiej Czerwonej Listy Gatunków Ginących i Zagrożonych z czego dwa: Philodromus praedatus O. P.-Cambridge, 1871 i Xysticus luctator L. Koch, 1870 nie były dotąd wykazywane z okolic Torunia.

 

SUMMARY: Spider fauna in kujawsko-pomorskie voivodeship is poorly known, in contrast with of other places in the country. In this paper results of sets conducted in 2011 in few selected sites in Toruń city are presented. The paper also includes species mentioned earlier for this area in the catalogue of the Polish fauna, of which appearing wasn't confirmed for several dozen years. Have shown the presence of four species of the Polish Red List of Endangered and Threatened Species, from what two  Philodromus praedatus O. P.-Cambridge, 1871 and Xysticus Luctator L. Koch, 1870 Until now not demonstrated from surroundings of Toruń.

LITERATURA

  1. INDYKIEWICZ P., KUCHARSKI R., ZALETA P. 1995. ARGIOPE BRUENNICHI SCOPOLI, 1772 (ARANEI) NA WSCHODNIEJ GRANICY ZASIĘGU WYSTĘPOWANIA W POLSCE. PRZEG. ZOOL. (1-2): 87-89.
  2. JĘDRYCZKOWSKI W., STARĘGA W. 1980. Bezkręgowce lądowe (Isopoda, Diplopoda, Aranei, Opiliones) rezerwatu kserotermicznego „Kulin”. Frag. Faun. XXV (11):179-198.
  3. MIKULSKA I. 1969. O niezwykłym sposobie życia pająka Pellenes nigroiliatus (L. Koch) var. Bilunulata Simon zamieszkującego muszle ślimaków. Przeg. Zool.. Wrocław, 5: 218-225.
  4. MIKULSKA I., WĄSOWSKA S. 1963: Różowa forma Thomisus onustus WALCKENAER (1805) w Polsce. Polskie Pismo Entomologiczne, Wrocław, 33(12): 225-227.
  5. NENTWIG W., BLICK T., GLOOR D., HÄNGGI A., KROPF C. 2013. Spinnen Europas. Ver. 04.2013. dostęp online z dnia 03.07.2013: www.araneae.unibe.ch.
  6. PLATNIK N. I. 2015. The World Spider Catalog, Version 16 American Museum of Natural History (dostęp online 03.05.2015 www.wsc.nmbe.ch/)
  7. PRÓSZYŃSKI J., STARĘGA W. 1971: Katalog fauny Polski pająki Aranei. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa,  XXXIII: 1-382.
  8. ROBERTS M. 1993. THE SPIDERS OF GREAT BRITAIN AND IRELAND. COMPACT EDITION. HARLEY BOOKS: 1-714.
  9. ROBERTS M. J. 1996. Collins Field Guide. Spiders of Britain & Northern Europe. HarperCollinsPublisher
  10. STARĘGA W. 1978. Materiały do znajomości rozmieszczenia pająków (Aranei) w Polsce, III-VII1. Fragm. Faun.. XXIII(12):259-302.
  11. STARĘGA W. 1983. Wykaz krytyczny pająków (Aranei) Polski. Fragm. Faun. 27: 149-266.
  12. STARĘGA W. 1984. Materiały do znajomości rozmieszczenia pająków (Aranei) w Polsce, VIII-X. Frag. Faun. 28(5):80-136.
  13. STARĘGA W. l966. Przyczynek do poznania fauny pająków (Aranei) Polski. Fragm. Faun. l3(9): 175-186.
  14. STARĘGA W., Błaszak C., Rafalski J. 2002. Arachnida pajęczaki (Arachnida: Arachnids). w: GŁOWACIŃSKI Z. (red.). czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. IOP PAN. Krak6w, s. 133-140.
  15. WĄSOWSKA S 1966.  Comparative morphology of the spinning fields in females of some spider species. Zool. Polon. Wrocław 16. Pp 9-30. 17 ff.
  16. WĄSOWSKA S. 1964. Nowe stanowisko poskocza krasnego Eresus Niger (PETAGNA) (Araneae). Przeg. Zool.Wrocław, 8: 46-48.

 

Fot. 1. Ubogie wrzosowisko knotnikowe sąsiadujące z murawą kserotermiczną (Autor: Michał Wódecki)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fot. 2. Fragment obrośniętej roślinnością ruderalną łąki (Autor: Michał Wódecki)

 

 

 

Legenda symboli:

♂ - dojrzały samiec

♀ - dojrzała samica

j. - osobnik niedojrzały

pVI - pVII - miesiące wykonania zbioru